Dove gevels, geluidluwe gevels en spuiventilatie onder de Omgevingswet

De regelgeving omtrent geluidsnormen en spuiventilatie vraagt steeds meer van bouwadviseurs, gevelbouwers en aannemers. In dit kennisartikel worden de marktontwikkelingen op het gebied van dove gevels en spuiventilatie inzichtelijk gemaakt. Daarnaast leest u hoe Storax een oplossing kan bieden om een dove gevel te creëren waarbij ventileren toch mogelijk is. Uiteraard zonder de grenzen van de akoestische binnenwaarde te overschrijden.

Bij woningbouw langs drukke wegen, spoorlijnen en andere geluidsbronnen is het vaak een uitdaging om voldoende te ventileren én tegelijkertijd te voldoen aan de geluidseisen. In dergelijke situaties wordt regelmatig gesproken over een dove gevel, geluidluwe gevel of niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen.

Wat is een dove gevel?

Een dove gevel is een begrip uit de voormalige Wet geluidhinder. Traditioneel gaat het om een gevel zonder te openen delen van geluidgevoelige ruimten of een gevel waarbij aanvullende bouwkundige maatregelen zijn getroffen om geluidsoverdracht sterk te beperken.

Bestaat een dove gevel nog onder de Omgevingswet?

Ja. Hoewel de Omgevingswet vaker spreekt over geluidluwe gevels, niet-geluidgevoelige gevels en niet-geluidgevoelige gevels met bouwkundige maatregelen, wordt de term dove gevel nog steeds veel gebruikt door architecten, akoestisch adviseurs, ontwikkelaars en aannemers.

De term dove gevel is afkomstig uit de voormalige Wet geluidhinder en komt nog regelmatig terug in bestaande akoestische rapporten, bouwdetails, bestekken en vergunningdossiers. Hierdoor blijft het begrip ook na de invoering van de Omgevingswet herkenbaar binnen de bouwsector.

Bovendien is het begrip juridisch niet volledig verdwenen. Via het overgangsrecht van de Omgevingswet worden gevels die onder de Wet geluidhinder als dove gevel waren aangemerkt beschouwd als niet-geluidgevoelige gevels met bouwkundige maatregelen. De terminologie is dus gewijzigd, maar de onderliggende functie van de gevel blijft in veel gevallen hetzelfde: het beperken van de gevolgen van een hoge geluidbelasting op een gebouw.

Geluidluwe gevel versus niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen

Hoewel beide begrippen voorkomen bij gebouwen met een hoge geluidbelasting, hebben zij een verschillende functie binnen het ontwerp en de regelgeving.

Geluidluwe gevel

Een geluidluwe gevel is een gevel die relatief weinig geluid ontvangt ten opzichte van de overige gevels van hetzelfde gebouw. Het gaat hierbij dus om de feitelijke geluidbelasting op de gevel. Een geluidluwe gevel wordt vaak toegepast om bewoners een rustige zijde van de woning te bieden waar geventileerd, geslapen of verbleven kan worden met minder geluidsoverlast.

Bij nieuwbouwprojecten wordt regelmatig gestreefd naar minimaal één geluidluwe gevel om het woon- en leefklimaat te verbeteren.

Niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen

Een niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen is een juridisch begrip uit de Omgevingswet. Hierbij gaat het niet zozeer om de hoeveelheid geluid op de gevel, maar om de manier waarop de gevel en de achterliggende ruimte zijn ontworpen en beoordeeld.

Via het overgangsrecht worden bestaande dove gevels aangemerkt als niet-geluidgevoelige gevels met bouwkundige maatregelen. De gevel is daarbij voorzien van specifieke bouwkundige voorzieningen waardoor de ruimte achter de gevel voor de beoordeling van geluid niet als geluidgevoelig wordt beschouwd.

Wanneer wordt een dove of niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen toegepast?

en dove gevel of niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen wordt toegepast wanneer de geluidbelasting op een gevel zo hoog is dat niet zonder aanvullende maatregelen aan de geldende geluidseisen kan worden voldaan. Dit komt met name voor bij woningbouw langs drukke verkeerswegen, spoorlijnen, industrieterreinen of andere geluidsbronnen.

In dergelijke situaties wordt eerst onderzocht of de geluidbelasting kan worden verminderd door bron- of overdrachtsmaatregelen, zoals stiller wegdek, geluidsschermen of een aangepaste situering van het gebouw. Wanneer deze maatregelen onvoldoende effectief of niet haalbaar zijn, kunnen bouwkundige maatregelen aan de gevel noodzakelijk zijn.

Onder de voormalige Wet geluidhinder werd in dergelijke gevallen vaak gesproken over een dove gevel. Onder de Omgevingswet wordt voor bestaande situaties via het overgangsrecht de term niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen gebruikt. Hoewel de terminologie is gewijzigd, blijft het uitgangspunt hetzelfde: het beperken van de invloed van geluid op het gebouw en het waarborgen van een goed woon- en leefklimaat.

Ter indicatie: oude tabel uit de wet geluidshinder

Geluidsbron	Voorkeurswaarde	Maximale waarde
Gemeentelijke wegen	48 dB	63 dB
Doorgaande auto(snel)wegen(provinciale- of rijkswegen)	48 dB	53 dB
Spoorwegen	55 dB	63dB

Bron: (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, 2014).

Waarom is spuiventilatie belangrijk?

Spuiventilatie maakt het mogelijk om een ruimte snel te ventileren en warmte af te voeren. Dit draagt bij aan een gezond en comfortabel binnenklimaat, vooral tijdens warme periodes.

Geluiddempende ventilatieroosters voor dove gevels

Of er nu wordt gesproken over een dove gevel, geluidluwe gevel of niet-geluidgevoelige gevel met bouwkundige maatregelen: het doel blijft hetzelfde. Gebruikers moeten kunnen beschikken over voldoende ventilatie, spuiventilatie en akoestisch comfort.

Geluidbelasting en de Omgevingswet

Bij bouwprojecten op locaties met een hoge geluidbelasting wordt eerst onderzocht of maatregelen mogelijk zijn om het geluidniveau te verlagen. Hierbij wordt gekeken naar bronmaatregelen, zoals stiller wegdek, en overdrachtsmaatregelen, zoals geluidsschermen of een aangepaste situering van het gebouw.

Wanneer dergelijke maatregelen onvoldoende effectief of niet doelmatig zijn, kan een ontwikkeling onder voorwaarden alsnog mogelijk zijn. Daarbij moet worden aangetoond dat sprake blijft van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat en dat het gebouw voldoet aan de geldende eisen voor geluidwering en ventilatie.

Onder de Omgevingswet wordt de beoordeling van geluid geregeld via het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Hierbij spelen onder meer de geluidbelasting op de gevel, de kwaliteit van de leefomgeving, de geluidwering van de gevel en de beschikbare mitigerende maatregelen een belangrijke rol. Afhankelijk van de situatie kunnen aanvullende voorzieningen nodig zijn, zoals geluiddempende ventilatieroosters, de ST-CB Comfortbox Geluid, geluidsschermen of andere bouwkundige maatregelen.

Voor locaties met een hoge geluidbelasting wordt daarnaast vaak gekeken naar de aanwezigheid van een geluidluwe gevel of andere voorzieningen die bijdragen aan een comfortabel binnenklimaat. Op deze manier kan ook in stedelijke gebieden of nabij infrastructuur een goede balans worden gevonden tussen ruimtelijke ontwikkeling, ventilatie en akoestisch comfort.

Gegarandeerde binnenwaarde en geluidwering

Onder de voormalige Wet geluidhinder werden eisen gesteld aan de maximaal toegestane geluidbelasting op woningen en aan de geluidwering die nodig is om een comfortabel binnenniveau te realiseren. Hoewel de regelgeving sinds de invoering van de Omgevingswet is gewijzigd, blijft het uitgangspunt hetzelfde: ook bij een hoge geluidbelasting op de gevel moet binnen een gebouw een gezond en comfortabel woon- en leefklimaat worden gewaarborgd.

Functiewijziging van gebouwen en geluid onder de Omgevingswet

Bij de transformatie van bestaande gebouwen naar woningen speelt geluid vaak een belangrijke rol. Vooral voormalige kantoren, bedrijfsgebouwen en andere utiliteitsgebouwen bevinden zich regelmatig op locaties met een relatief hoge geluidbelasting door wegverkeer, spoorverkeer of industriële activiteiten.

Of en welke geluidseisen van toepassing zijn, hangt af van de aard en duur van de functiewijziging. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen een tijdelijke en een permanente wijziging van de gebruiksfunctie.

Tijdelijke functiewijziging

Bij een tijdelijke functiewijziging wordt een gebouw voor een beperkte periode gebruikt voor een andere functie dan oorspronkelijk bedoeld. Ook in deze situaties moet sprake zijn van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat voor de gebruikers van het gebouw.

Hoewel de beoordeling onder de Omgevingswet anders is ingericht dan onder de voormalige Wet geluidhinder, blijft het uitgangspunt hetzelfde: bewoners moeten worden beschermd tegen een onaanvaardbare geluidbelasting en er moet voldoende aandacht zijn voor ventilatie, spuiventilatie en akoestisch comfort.

Permanente functiewijziging

Bij een permanente functiewijziging wordt een gebouw duurzaam getransformeerd naar een nieuwe gebruiksfunctie, bijvoorbeeld van kantoor naar woningbouw. Juist bij dergelijke transformatieprojecten vormt geluid vaak een belangrijk aandachtspunt.

Veel kantoorlocaties zijn ontwikkeld langs drukke verkeerswegen, spoorlijnen of andere infrastructuur. Voor een kantoorfunctie is dit doorgaans acceptabel, maar bij een woonfunctie worden hogere eisen gesteld aan het woon- en leefklimaat. Daarom moet bij de planvorming worden onderzocht welke maatregelen nodig zijn om een comfortabele woonomgeving te realiseren.

Van Wet geluidhinder naar Omgevingswet

Onder de voormalige Wet geluidhinder werd onderscheid gemaakt tussen tijdelijke en permanente functiewijzigingen en golden specifieke procedures voor ruimtelijke besluiten. Sinds de invoering van de Omgevingswet zijn deze regels geïntegreerd in één wettelijk stelsel voor de fysieke leefomgeving.

Hoewel de juridische systematiek is gewijzigd, blijft het doel onveranderd: het realiseren van een goed woon- en leefklimaat waarbij geluid, ventilatie en comfort zorgvuldig in balans worden gebracht.

Onderstaand zetten we het verschil tussen de toepassing van de verschillende regelgevingen bij een tijdelijke- of permanente functieverandering van een gebouw nogmaals voor u op een rijtje.

Overzicht uit de wet geluidshinder

Tijdelijke functie in bestaand gebouw	Permanente transformatie van gebouw
Ruimtelijk besluit via de Wabo	Ruimtelijk besluit via bestemmingsplan of Wabo
Wgh niet van toepassing	Wgh en onderliggende besluiten van toepassing
Bouwbesluit 2012: ‘rechtens verkregen niveau’	Bouwbesluit 2012: ‘rechtens verkregen niveau’

Dove gevel oplossingen: verlaag de geluidsdruk op een gebouw

Een mogelijkheid om de geluidsdruk op een gebouw te verlagen is om de bron van het geluid te verbeteren door bijvoorbeeld het asfalt te vervangen voor stil asfalt. Uiteraard is dit niet de meest eenvoudige oplossing. Daarom wordt er ook vaak gekozen voor een andere oplossingen: het plaatsen van akoestische roosters of een geluidscherm tussen het geluid en het gebouw. 4 mogelijkheden hiervoor zijn:

• Transparant scherm: In sommige situaties is het mogelijk om een scherm aan het gebouw te bevestigen. Dit wordt ook wel een dove gevel genoemd.
• Coulissenscherm: Een scherm bestaande uit verticale geluidsabsorberende lamellen. Of dit voldoende geluidsreductie realiseert dient per specifiek project te worden berekend.
• Geluiddempende ventilatieroosters: maken natuurlijke ventilatie mogelijk terwijl geluid van buitenaf wordt gereduceerd, waardoor ventilatie en geluidwering effectief worden gecombineerd.
• Comfortbox geluid: De ST-CB Comfortbox Geluid combineert ventilatie, spuiventilatie en geluidsdemping in één geïntegreerde oplossing voor dove, geluidluwe en andere geluidbelaste gevels.
  

Tot slot kan er ook worden gekeken naar de plattegrond van het gebouw, met andere woorden de juiste indeling van de functies. Geluidsgevoelige ruimten kunnen beter aan de stille kant van een gebouw worden gesitueerd. In het geval van transformatie zou dit vaak een oplossing kunnen zijn in combinatie met een coulissenscherm.

Het belang van goede ventilatie

Voor een gezond en comfortabel woonklimaat is goede ventilatie noodzakelijk. Om dit te waarborgen zijn in het Bouwbesluit een aantal basiseisen gesteld aan zaken als debiet, comfort, kwaliteit van de ventilatielucht en de richting van de stroming. Daarnaast worden eisen gesteld aan spuivoorzieningen. Het hoofddoel van ventilatie is het handhaven van een goed en gezond binnenmilieu. Een vervuild binnenmilieu kan negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid. Dit kunnen relatief lichte gezondheidsklachten zijn die veelal alleen voorkomen tijdens aanwezigheid in het gebouw, maar ook ernstige gezondheidseffecten die zich op langere termijn manifesteren.

Wat is spuiventilatie?

Spuiventilatie is bedoeld om in korte tijde relatief grote luchtdebieten te realiseren. Dit gebeurt door het gebruik van spuivoorzieningen, met andere woorden: te openen ramen en deuren. Spuiventilatie heeft als doel om tijdelijk verhoogde concentraties aan verontreinigingen, vocht of warmte in korte tijd terug te kunnen dringen. In zeer goed geïsoleerde woningen wordt spuiventilatie steeds vaker gebruikt om de temperatuur in de zomer (en vaak ook in het voor- en najaar) te kunnen beheersen. Een aandachtspunt bij grote spuiventilatieopeningen, die bijvoorbeeld ’s nachts open staan, is de inbraakveiligheid.

Het realiseren van spuiventilatie bij een dove gevel, geluidluwe gevel

Een dove gevel heeft geen onderdelen die geopend kunnen worden met uitzondering van tijdelijke aard. Dit houdt in dat traditionele manieren om te ventileren door de ramen en deuren te openen niet tot de mogelijkheden behoort. Zo wordt voorkomen dat de geluidsnormen voor de binnenwaarde worden overschreden. De bewoners moeten het geluid van buiten kunnen weren en daarbij kunnen voldoen aan de nodige spuiventilatie. In dit geval zijn de akoestische roosters van Storax de ideale oplossing. Afhankelijk van de benodigde geluidreductie kan worden gekozen voor het type ventilatierooster dat aansluit bij de eisen van de betreffende positie in de gevel.

De geluidswerende ventilatieroosters van Storax zijn verkrijgbaar met een demping tot 17 dB. Naast de standaard akoestische roosters uit het assortiment is Storax ook in staat om project specifieke oplossingen te ontwikkelen. Wilt u meer te weten komen over onze akoestische roosters? Download onze brochure of neem contact met ons op. Fabian Greveling beantwoordt graag uw vragen en denkt met u mee over een passende oplossing. U kunt hem bereiken op 078-3030914 of greveling@storax.nl.

Bekijk al onze oplossingen voor de woningbouw